Ο σχηματισμός του γρανίτη ξεκινά με το μάγμα που δημιουργείται βαθιά στον μανδύα της Γης ή στο κάτω φλοιό. Αυτό το μάγμα είναι συνήθως πλούσιο σε πυρίτιο και αλκαλικά μέταλλα, τα οποία καθορίζουν επίσης τη χημική σύνθεση του γρανίτη. Καθώς το μάγμα ανεβαίνει προς την επιφάνεια της Γης, αρχίζει να ψύχεται αργά. Αυτή η σταδιακή ψύξη είναι ζωτικής σημασίας, καθώς δίνει χρόνο για να σχηματιστούν οι μεγάλοι, αναγνωρίσιμοι κρύσταλλοι χαλαζία, άστριος και άλλα ορυκτά.
Ο γρανίτης βρίσκεται κυρίως σε δύο γεωλογικά περιβάλλοντα. Το πρώτο βρίσκεται στον ηπειρωτικό φλοιό, όπου σχηματίζει ογκώδη πλουτονικά σώματα γνωστά ως βαθόλιθοι. Αυτοί οι βαθόλιθοι είναι συχνά οι πυρήνες των βουνών και μπορούν να καλύψουν εκατοντάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα. Η δεύτερη κοινή ρύθμιση είναι σε μικρότερες εισβολές όπως αναχώματα, περβάζια και κοντάκια. Πρόκειται ουσιαστικά για παραφυάδες του κύριου σώματος μάγματος που εγχύθηκαν σε ρωγμές και χώρους στον περιβάλλοντα βράχο.
Καθώς το μάγμα ψύχεται, διαφορετικά ορυκτά κρυσταλλώνονται σε διαφορετικές θερμοκρασίες, μια διαδικασία γνωστή ως κλασματική κρυστάλλωση. Αυτό οδηγεί στις ποικίλες ορυκτές συνθέσεις που βρίσκονται σε διάφορους γρανίτες και συμβάλλει στη μεγάλη ποικιλία χρωμάτων και υφών που βλέπουμε στα πετρώματα γρανίτη.